Linear Transducer แบบก้าน vs แบบไม่สัมผัส (magnetostrictive): ต่างกันอย่างไร เลือกแบบไหนให้เครื่องฉีด
ลิเนียร์สเกลบนเครื่องฉีดพลาสติกมี 2 เทคโนโลยีหลัก คือแบบก้านที่มีหน้าสัมผัส (linear potentiometer) และแบบไม่สัมผัส (magnetostrictive) บทความนี้เทียบหลักการ สเปก และข้อจำกัดของทั้งสองแบบ พร้อมสิ่งที่ต้องเช็คก่อนเปลี่ยนจากแบบหนึ่งเป็นอีกแบบ
คำตอบสั้น: เครื่องฉีดส่วนใหญ่ใช้แบบก้าน (potentiometer) เพราะราคาต่ำ ต่อเข้าคอนโทรลเลอร์ได้ตรง ๆ และเปลี่ยนง่าย เช่น Gefran LT หรือ MIRAN KTC1
แบบไม่สัมผัส (magnetostrictive) เช่น Gefran WPA หรือ MIRAN MTM3 ไม่มีหน้าสัมผัสให้สึก จึงเหมาะกับแกนที่วิ่งถี่มาก ระยะวัดยาว หรือเครื่องที่ต้องเปลี่ยนสเกลบ่อยเพราะแถบความต้านทานสึก แต่ราคาสูงกว่า และต้องมีไฟเลี้ยงกับอินพุตแบบ 0–10 V หรือ 4–20 mA
สองแบบทำงานต่างกันอย่างไร
แบบก้าน (linear potentiometer)
ข้างในมีแถบความต้านทานยาวตลอดระยะวัด และมีหน้าสัมผัสติดกับก้าน เลื่อนไปบนแถบนั้น คอนโทรลเลอร์จ่ายไฟเข้าที่ปลายแถบทั้งสองข้าง แล้วอ่านแรงดันที่หน้าสัมผัส แรงดันนี้แปรตามตำแหน่งของก้าน เนื่องจากหน้าสัมผัสต้องแตะแถบตลอดเวลา แถบจึงสึกตามจำนวนรอบที่วิ่ง โดยเฉพาะช่วงที่เครื่องวิ่งซ้ำบ่อยที่สุด
แบบไม่สัมผัส (magnetostrictive)
ข้างในเป็นแกนนำคลื่น (waveguide) และมีแม่เหล็กบอกตำแหน่งเลื่อนอยู่ด้านนอก วงจรส่งพัลส์กระแสไปตามแกน เมื่อพัลส์เจอสนามแม่เหล็กจะเกิดคลื่นสะท้อนกลับมาที่หัวเซนเซอร์ วงจรวัดเวลาที่คลื่นเดินทางแล้วคำนวณเป็นตำแหน่ง แม่เหล็กไม่แตะแกนวัด จึงไม่มีชิ้นส่วนที่สึกจากการเสียดสี และให้ค่าตำแหน่งจริง (absolute) ทันทีที่จ่ายไฟ
ตารางเทียบสองเทคโนโลยี
| หัวข้อ | แบบก้าน (potentiometer) | แบบไม่สัมผัส (magnetostrictive) |
|---|---|---|
| การสึกหรอ | มีหน้าสัมผัส แถบความต้านทานสึกตามการใช้งาน | ไม่มีหน้าสัมผัส ไม่สึกจากการเสียดสี |
| สัญญาณ | ความต้านทานแบบแบ่งแรงดัน (5 kΩ หรือ 10 kΩ) | 0–10 V, 4–20 mA หรือ RS485 |
| ไฟเลี้ยง | ใช้ไฟอ้างอิงจากคอนโทรลเลอร์ | ต้องมีไฟเลี้ยงแยก เช่น 24 Vdc |
| ความเป็นเชิงเส้น | ±0.05% (Gefran LT) · ±0.1% ถึง ±0.04% (MIRAN KTC1) | ±0.01% FS (Gefran WPA) · ไม่เกิน 0.05% FS (MIRAN MTM3) |
| ระยะวัด | 50–1350 mm (LT) · 50–1250 mm (KTC1) | 50–4000 mm (WPA, WRA) · 30–3000 mm (MTM3) |
| ติดตั้งในกระบอกไฮดรอลิก | ไม่ได้ (ติดตั้งภายนอก) | ได้ในรุ่นก้านทนแรงดัน เช่น Gefran WRA ทน 350 bar |
| ราคา | ต่ำกว่า | สูงกว่าหลายเท่าที่ระยะวัดเท่ากัน |
| อาการเมื่อเสื่อม | ค่ากระโดดที่ตำแหน่งเดิมซ้ำ ๆ | ไม่มีอาการจากแถบสึก |
รุ่นที่ใช้บนเครื่องฉีดพลาสติก
| รุ่น | เทคโนโลยี | ระยะวัด | ความเป็นเชิงเส้น | สัญญาณ | ระดับป้องกัน |
|---|---|---|---|---|---|
| Gefran LT | Potentiometer ก้านดึง | 50–1350 mm | ±0.05% | ความต้านทาน | IP60 / IP65 |
| MIRAN KTC1 | Potentiometer ก้านดึง | 50–1250 mm | ±0.1% ถึง ±0.04% | ความต้านทาน (มีรุ่น 0–10 V, 4–20 mA) | IP67 |
| MIRAN KTF1 | Potentiometer สไลด์ | 75–3000 mm | ±0.1% ถึง ±0.04% | ความต้านทาน | IP67 |
| Gefran WPA | Magnetostrictive โปรไฟล์ | 50–4000 mm | ±0.01% FS | 0–10 V / 4–20 mA | IP67 |
| Gefran WRA | Magnetostrictive ก้าน (ในกระบอกไฮดรอลิก) | 50–4000 mm | ±0.01% ถึง ±0.04% FS | 0–10 V / 4–20 mA | IP67 |
| MIRAN MTM3 | Magnetostrictive สไลด์ | 30–3000 mm | ไม่เกิน 0.05% FS | 4–20 mA / 0–10 V / RS485 | IP65 |
ค่าจาก datasheet ของผู้ผลิต รุ่นย่อยแต่ละตัวอาจต่างกัน ให้ยืนยันกับ datasheet ของรุ่นที่สั่ง
เลือกแบบไหนให้เครื่องฉีด
ใช้แบบก้านต่อ เมื่อ potentiometer
- เครื่องเดิมใช้แบบก้านอยู่ และอายุใช้งานของสเกลเป็นที่ยอมรับได้
- ต้องการเปลี่ยนให้เครื่องกลับมาเดินเร็วที่สุด โดยไม่แก้สายและไม่แก้ค่าในคอนโทรลเลอร์
- ระยะวัดไม่เกิน 1250 ถึง 1350 mm
- งบจำกัด
พิจารณาแบบไม่สัมผัส เมื่อ magnetostrictive
- สเกลแบบก้านเสียซ้ำที่แกนเดิมบ่อย เพราะแกนนั้นวิ่งถี่และวิ่งช่วงสั้นซ้ำ ๆ
- ต้องการระยะวัดยาวเกินที่แบบก้านมี หรือเป็นเครื่องฉีดขนาดใหญ่
- ต้องการวัดตำแหน่งลูกสูบในกระบอกไฮดรอลิกโดยตรง
- ต้องการความเป็นเชิงเส้นระดับ ±0.01% FS
เปลี่ยนจากแบบก้านเป็นแบบไม่สัมผัส ต้องเช็คอะไร
- อินพุตของคอนโทรลเลอร์ ช่องที่รับสเกลแบบก้านเป็นอินพุตแบบแบ่งแรงดัน ต้องตรวจคู่มือเครื่องว่าช่องนั้นรับสัญญาณ 0–10 V หรือ 4–20 mA ได้ หรือมีช่องอนาล็อกอื่นให้ใช้
- ไฟเลี้ยง แบบไม่สัมผัสต้องมีไฟเลี้ยงแยก Gefran WRA ใช้ 24 Vdc ส่วน MIRAN MTM3 ใช้ 12 ถึง 24 Vdc
- การยึดและพื้นที่ รูปทรงต่างจากแบบก้าน ต้องทำขายึดใหม่ และยึดแม่เหล็กบอกตำแหน่งเข้ากับชิ้นส่วนที่เคลื่อนที่
- การตั้งค่า ต้องตั้งจุดศูนย์และจุดสุดระยะใหม่ และแก้ค่าสเกลในคอนโทรลเลอร์ให้ตรงกับระยะวัดของตัวใหม่
คำถามที่พบบ่อย
Magnetostrictive ใช้แทนลิเนียร์สเกลแบบก้านบนเครื่องฉีดได้ไหม?
ได้ ถ้าคอนโทรลเลอร์มีอินพุต 0–10 V หรือ 4–20 mA และมีไฟเลี้ยงให้เซนเซอร์ ต้องทำขายึดใหม่และตั้งค่าสเกลใหม่ ถ้าคอนโทรลเลอร์รับได้เฉพาะสัญญาณจากสเกลแบบก้าน ให้ใช้แบบก้านต่อ
แบบไหนอายุใช้งานนานกว่า?
แบบไม่สัมผัส เพราะไม่มีหน้าสัมผัสที่สึกจากการเสียดสี ส่วนแบบก้าน ผู้ผลิตระบุอายุใช้งานมากกว่า 100 ล้านรอบ แต่แถบความต้านทานจะสึกเร็วขึ้นในช่วงที่วิ่งซ้ำบ่อย หรือเมื่อมีน้ำมันและฝุ่นเข้าไปในตัวเรือน
แบบไม่สัมผัสแม่นยำกว่าแบบก้านไหม?
ขึ้นกับรุ่น Gefran WPA มีความเป็นเชิงเส้น ±0.01% FS ซึ่งละเอียดกว่า Gefran LT (±0.05%) ส่วน MIRAN MTM3 อยู่ที่ไม่เกิน 0.05% FS ใกล้เคียงกับแบบก้าน
MIRAN MTM3 กับ Gefran WPA ต่างกันอย่างไร?
ทั้งสองเป็นแบบ magnetostrictive ติดตั้งภายนอก Gefran WPA ระยะวัด 50–4000 mm ความเป็นเชิงเส้น ±0.01% FS ระดับป้องกัน IP67 ส่วน MIRAN MTM3 ระยะวัด 30–3000 mm ความเป็นเชิงเส้นไม่เกิน 0.05% FS ระดับป้องกัน IP65 มีเอาต์พุต RS485 และเป็นทางเลือกราคาประหยัด
ต้องการวัดตำแหน่งในกระบอกไฮดรอลิก ใช้รุ่นไหน?
Gefran WRA เป็นแบบก้านสเตนเลส AISI 316 ติดตั้งในกระบอกไฮดรอลิก ทนแรงดันใช้งาน 350 bar ระยะวัด 50–4000 mm เกลียวหน้าแปลน M18×1.5 หรือ 3/4-16 UNF
ไม่แน่ใจว่าเครื่องของคุณใช้แบบไหนได้
ส่งรูปเนมเพลทของสเกลตัวเดิมและรุ่นคอนโทรลเลอร์มาที่ หน้าเทียบรุ่น หรือ LINE @543obxos · โทร 063 970 8000
ดูเพิ่ม: ตารางเทียบรุ่น Linear Transducer: Gefran กับ MIRAN · เซนเซอร์ Gefran ทั้งหมด · MIRAN ทั้งหมด · Linear Position Sensor ทั้งหมด
มีคำถามเรื่องสเปกเพิ่มเติม ดู คำถามที่พบบ่อยเรื่องสเปก ลิเนียร์สเกล
